İŞ HUKUKU

İŞÇİ-İŞVEREN İHTİLAFLARINDA GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME

Çalışma alanlarının genişlemesi ve istihdamın artması ile işçi ile işveren arasında doğan ihtilaflarda davaya bakmakla görevli ve yetkili mahkemenin hangisi olduğu önem arz etmektedir.

İşçi ve işveren arasında iş sözleşmesinden kaynaklı ihtilaflarda görevli mahkeme İŞ MAHKEMELERDİR. İş mahkemesi, basit yargılama usulü uygulayan özel bir mahkeme niteliğinde olduğundan yanlış yerdeki mahkeme de açılan iş davası hak kayıplarının yaşanması ve yargılama sürecinin uzamasına önemli ölçüde sebebiyet vermektedir.

İş Hukuku Uyuşmazlıklarında Görevli Mahkeme

7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunun 6. maddesinde İşçi-işveren veya işveren vekili-işveren arasında hizmet sözleşmesinden kaynaklanan veya İş Kanunundan kaynaklı doğan hukuk uyuşmazlıklarının iş mahkemesince çözümlenmesi öngörülmüştür. Taraflar arasında hizmet sözleşmesi ilişkisinin bulunması yeterli olup, hizmet sözleşmesinin yazılı yapılmış olması şart değildir. Bunun yanı sıra bazı özel kanunlarla da (5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (SGK), 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu (TSGLK), 5953 sayılı Basın İş Kanunu, 2821 sayılı Sendikalar Kanunu,854 sayılı Deniş İş Kanunu, gibi) İş Mahkemeleri görevli kılınmıştır.

İş Mahkemelerinin bulunmadığı yerlerde ise iş davalarına bakmak üzere bir Asliye Hukuk Mahkemesi görevlendirilir ve görevlendirilen Asliye Hukuk Mahkemesi iş davalarına İş Mahkemesi sıfatıyla bakar.

İş Hukuku Uyuşmazlıklarında Yetkili Mahkeme

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunun 6. Maddesi iş uyuşmazlıklarında genel olarak yetkili mahkemenin hangisi olacağını ele almıştır.

 ‘MADDE 6- (1) İş mahkemelerinde açılacak davalarda yetkili mahkeme, davalı gerçek

veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin

yapıldığı yer mahkemesidir.

(2) Davalı birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.

(3) İş kazasından doğan tazminat davalarında, iş kazasının veya zararın meydana geldiği

yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.

(4) İş mahkemelerinin yetkilerine ilişkin olarak diğer kanunlarda yer alan hükümler

saklıdır.

(5) Bu madde hükümlerine aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir.’

İşe İade Davalarında Yetkili Mahkeme

İşe iade davalarının hangi yerdeki İş Mahkemesinde görüleceği 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu 6. Maddesinde belirtildiği üzere İşyerinin veya işverenin bulunduğu yerdeki İş Mahkemelerinde açılacaktır. İşe iade davalarında kesin yetki kuralı söz konusudur. Fakat iş mahkemeleri özel nitelikte mahkemeler olması sebebiyle her adliyede iş mahkemesi bulunmayabilir. Özellikle kırsal kesimlerde veya ilçelerde çoğunlukla iş mahkemeleri ayrıca kurulmamıştır. Bu sebeple eğer işyerinin veya işverenin bulunduğu adreste İş Mahkemeleri yoksa Asliye Hukuk Mahkemelerinde dava açılmalıdır. Asliye Hukuk Mahkemeleri bu davaya İş Mahkemesi sıfatıyla bakacaktır.

İşçi Alacakları Davalarında Yetkili Mahkeme

Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücret alacağı, fazla çalışma ücreti, ücret alacağı, gibi İşçi alacakları davasında yetkili mahkeme davalı işveren gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi veya işin ya da işlemin yapıldığı yer mahkemesidir. Davalı işveren birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.

İş Kazaları Tazminat Davalarında Yetkili Mahkeme

İş kazalarında genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. Davalı birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. İş kazasının veya zararın meydana geldiği yerin iş mahkemesi de iş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarına bakmaya yetkilidir. İş kazası nedeniyle maluliyete uğrayan işçinin veya ölüm gerçekleşmişse ölen işçinin davacı yakınlarının yerleşim yeri iş mahkemesi de yetkilidir.

Hizmet Tespiti Davalarında Yetkili Mahkeme

Hizmet tespit davası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Kanun 86/9’da yer verilen açık hüküm gereğince; aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları kurumca tespit edilemeyen sigortalılar tarafından açılan dava türüdür. 5510 sayılı Kanun 101.maddesine göre Hizmet tespiti davalarının incelenmesinde görevli mahkeme İş Mahkemeleridir. İş mahkemelerinin bulunmadığı yerlerde ise görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 6. maddesine göre; İş mahkemelerinde açılacak her dava, açıldığı tarihte dava olunanın Türk Medeni Kanunu gereğince ikametgahı sayılan yer mahkemesinde bakılabileceği gibi, işçinin işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede de bakılabilir. Sosyal Güvenlik Kurumu aleyhine açılan davalarda yetkili mahkeme, Sosyal Güvenlik İl Müdürlüklerinin bulunduğu yer iş mahkemesidir. Dava açılırken işverenle birlikte Sosyal Güvenlik Kurumuna da husumet yöneltilmelidir. Hizmet tespit davasında davalı sayısı birden fazla olması halinde davalılardan birinin ikametgâh adresindeki mahkemede açılması gerekmektedir.

İş Davalarında Yetki İtirazı

İş Mahkemelerinde sözlü yargılama usulü uygulandığından davalı ilk duruşmadan önce vereceği dilekçe ile yetki itirazında bulunabileceği gibi ilk celsede de yetki itirazında bulunabilir. Bu süreler geçtikten sonra yapılan yetki itirazı herhangi bir hukuki sonuç doğurmayacaktır. İş Mahkemesine açılan davada görev ve yetki itirazı birlikte yapıldığında önce görev hususu karara bağlanmalıdır.

Sonuç olarak; İşçi-işveren uyuşmazlığının görevli olmayan veya yetkili olmayan yer mahkemesinde açılması halinde, mahkeme tarafından görevsizlik veya yetkisizlik kararı verileceğinden yargılama gereksiz yere uzayacaktır. Bunun yanında yetkisizlik ve görevsizlik kararı üzerine ayrıca maddi külfet de çıkmaktadır. Bu sebeplerle işçi ile işveren arasındaki uyuşmazlıklarda davanın doğru olan görevli ve yetkili mahkemelerde açılması hatta doğru yer Arabulucuya başvurulması usul ekonomisi bakımından önem arz etmektedir.

                                                                                   Av. AYTEN ÇETİN KARABOĞA

                                                                                                                  24.07.2020

Bu site, Bulut Web Site Logo Web Tasarım Sistemi kullanmaktadır.
Şimdi Ara Canlı Yardım